Redkirina kurdkujiyê

Em vê kurdîtiyê red dikin, vê kurdîtiya kurdkuj, otototolîter, otokolonyalîst û otoasîmîlasyonîst. Em her cûreyên kurdîtiya kurdkuj, despêkê di kesayeta xwe de red dikin û bi berdewamî li her derî.

Abone ol

Mizgîn Ronak Aydin

Kurdkujî çi ye gelo? An jî kurdkuj kî ye? Her çiqas dema em dibêjin kurdkuj, di rêza ewil da mijokdar bên bîra me jî, êdî awirên me zêde dûr naçin, wî bihêle carna li ser me bi xwe jî disekinin. Çilk û peşkên xwînê gihîştine her der û her kesî/ê. Heta ku mirov dikare bireve bila bireve û xwe ji berpirsiyarî û mesûliyetan bişo û sûc û kiryarên ên din, ên mezintir ku bi rastî jî wilo ne, îşaret bike; xilasî ne mumkun e, paqijî ne pêkan e.

Mînak; kî ji me karî bêxem û şerm, bê canêşî û sernizmî li wê keraseta ku li Bismilê rû da û bû sedema kuştina neh mirovên kurd binêre? Kî ji me karî xwe ji destê hest û zanîna; ez jî bi awayekî li wir bûm, ez jî di nav de bûm, lê min neda sekinandin, min nekarî bidim sekinandin, xelas bike? Jixwe ew peyva Sartre ya ku wek çirayek geş e û dibêje; ''Em hemî kujer-qatil in  jî ji zanîn û hestek wanî tê.''

Lê eger ên ku xwestibin xwe ji wê hest û zanînê xelas bikin hebin jî oxira xêrê be ji wan re. Me ne wê xelasiya wan divê, ne jî dersa wan. Lew eger ku mirov kirde be û xwe kirde bibîne, dê pirsiyar û nêrînên wî/ê jî wilo bin, lê ku mirov wek kirde nejî û nenêre, dê tim berpirs û fermandar hebin û di demên wiha bi şewat de jî her tim “fermandar silo û xwarin çilo” (herhal kurdên ku bi vê gotina qedîm nizanibin tune ne?) be.

Kurd bû, kurdîtî bû, tevî teoriyên ''rizgarker'', tevî piranîperestî, ezperestî û malperestî yên peritî û îflaskirî bûn li wir; wilo bêruh û dirêjkirî! Kurd û kurdîtî bû wisa ji dinê û demê dûr, wisa belengaz û bêqîmet û bêrûmet û bêkesayet, li wir, li erdê, li ber lingên nizanim kê. Kurd û kurdîtî bû wisa belaş û kurmî û şermî û qedrêxwenezan û qedrêhevnezan û qurban. Kurd û kurdîtî bû li wir, deverûketî, serpiştêketî, li erdêketî ji her tiştên jiyandar û bilindker ketî. Yanî halê hazir ew wêne tenê ji me kêm bû, ew jî temam bû. Rola neyaran a sereke jixwe têra xwe tê zanîn û gotin, lê tam jî ji bo ku ew wilo ne, gere em wilo nebin, yanî hebûna wan rewş û şermê siviktir nake, lê hebûna wan, hebûna me berpirstir dike. Lew karê wan ew e û ew karê xwe dikin, lê em? 

Name

Li wezareta aqil

Dermanê dînîtiyê nîn e welato

Em bi vê aqilê kêm

Bi kuxikê ketine

Kux-kux-kux!

Cîger perçe-perçe

Em bi werema tekrarê ketine welato

Kuxtekuxta me ji ber wê ye

Li navenda hesreta azadiyê

Derman nîn e ferman e

Kuxtekuxta me ye

Gelek caran em nizanin em kî ne

Ev der şoreş e welato

Baskên şikestî bi ser me de nebarîne

Hemwelatiyên çar welatan 

Ên bêwelat in em welato

Û li xwe daneynî jî  tu jî bêwelat î 

Welat çî ye welato, ji ku ye, li ku ye

Em hemwelatiyên bêwelatiya te ne

Li ser çermê me

Darmaziya bêwariyê nexşandî ye

Tim şîn e

Bi ser me de nexwîne welato

Kulîlkên behîvan jî me nas nakin, çivîk jî

Mubtelayên jana te ne em welato

Ji me re dermanek bibîne

Li wezareta aqilê barbar

Darhirmê nîn e, hechecik nîn e

Êdî were ser hemdê xwe welato

Em bêwelatiya xopana dinê ne

Çawa ku di dema şevê ya herî tarî de elend-şefeq hil tê, divê ji bo vê kuxtekuxtê û jana zirav jî hil bê ne? Dê kurdîtî, biqasê hejmara kurdan redkirinên xwe, bi aweyê jîn û vîna xwe diyar bike. Mînak; em vê kurdîtiyê red dikin, vê kurdîtiya kurdkuj, otototolîter, otokolonyalîst û otoasîmîlasyonîst. Em her cûreyên kurdîtiya kurdkuj, despêkê di kesayeta xwe de red dikin û bi berdewamî li her derî. Ku welê nebe ne wata hebûnê dimîne, ne wata rewşenbîriyê, ne wata gotinê ne jî ya bêdengiyê. Ne tama nan û avê dimîne, ne ya helbest û dar û havîn û heyînê. Helbet dê redkirin, bibe despêka vejînek, demsalek din. Mirov ê karibin bi dilgeşî li rûyê xwe û hev binhêrin, dê ji ber cerg û mêlagên nêmgirtî, enfektebûyî nema bibe kuxtekuxta me. Ziman wiha ji sedbareya heman tiştan zengarî û lalik nebin. Lew di jiyana kirdeyî (sûbjeyî) de, her kes berpirs, her kes xwedî vîn e; kes nikaribe mohrên xwe yên reş û peritî li can û jiyana mirov bide û yekîtiya heqîqî ya kirdeyan e, ne ya koleyan.

Razan

Meriv bi sêvan re razê

Nabe sêv

Lê bi koleyan re razê

Dibe kole

Meriv bi werdekan re razê

Nabe werdek

Lê bi zordestan re razê

Dibe zordest

Meriv bi qertelan re razê

Nabe qertel

Lê bi yobazan re razê

Dibe yobaz

Ax xwezî meriv

Bi heyvê re raza

Û bibûya heyv

Wek ku wext hatiye êdî, lazim e em bi heyvê re razên. Bi bilindiya xwe jî li her derê bin, bi nizmiya roniya xwe jî. Bi serxwebûna xwe jî li her derê bin, bi dostaniya xwe ya ji fezaya li derdora xwe jî.

Wek ku wexta kurdîtiya heyvînî hatiye ne? Her kurdek heyvek, her heyvek xwebûnek, her xwebûn dil û canê welatek.